زين العابدين شيروانى
مقدمه و پيشگفتار 79
رياض السياحة ( فارسى )
توران و كابلستان و كشمير - روضه سوم : كشور روم - روضه چهارم : جزيرة العرب و شام و مصر - بهار : كشور هندوستان . اين كتاب تا آخر روضه اول بچاپ رسيده يكبار در سال 1339 چاپ سنگى و اينك اين چاپ دوم است كه بظهور آمده است باقى مىماند قسمت ديگر اين كتاب كه چاپ نشده و اثرى از آن نيست حتى صاحب طرايق فرمودهاند جلد ثانى كتاب به نظر نرسيد و من پس از مطالعه كلام ايشان احتمال مىدادم كه شايد جناب مؤلف توفيق انجام آن نيافته باشد و پس از اتمام جلد اول بموانع برخورده باشد ولى پس از مطالعه بيشتر قراينى بدست آمد كه جلد ثانى از تاليف خارج گشته و بوجود آمده است و متاسفانه مفقود گشته و اثرى از آن نيست و اينك بعض قراين موجود را ذكر مىنمائيم : 1 - در صفحه 312 بستان السياحة ضمن دكن مىفرمايد : اكثر اوقات دار الملك ملوك اسلام بوده از آن جمله . . . و تفصيل احوال ايشان ( ملوك هند ) در تواريخ هند مسطور است و در رياض السياحة اجمالا مذكور نموده . 2 - در صفحه 422 بستان : راقم گويد كه محمد على پاشا را مكرر ملاقات نموده و طريق محبت و مجالست آن شهريار را پيموده است تفصيل آن طول دارد بعض حالات و كلمات آن خسرو در رياض السياحة مذكور است . 3 - در صفحه 484 بستان در ضمن كابل گويد : تفصيل آن ديار طول دارد در كتاب رياض السياحة و حدائق ذكر شده . 4 - در صفحه 578 حدائق السياحة در ضمن حال قلندر پاشا گويد : نوبتى از فقير قواعد نجوم و تقويم سؤال نمود كه چيزى نوشته باشم و در آن باب الحاح نمود فقير بنا بر تمناى آن امير در آن فن چيزى مرقوم كرده و آن رساله در كتاب رياض - السياحة مندرج است . 5 - در بستان ضمن دهلى گويد - آن ديار مدتها دار الملك سلاطين روزگار بوده تفصيل احوال ايشان را در رياض السياحة نوشتهام . و البته اين مطالب در جلد اول وجود ندارد و موارد ديگر هم هست و بنابراين ترديدى در بوجود آمدن جلد دوم